tekst
Door Michael van Hoogenhuyze, augustus 2011
Nieke Koek, performances, kostuums, installaties
Twee jaar geleden voltooide Nieke Koek haar opleiding ArtScience, een studievariant tussen Koninklijke Academie en Koninklijk Conservatorium in Den Haag. In die tijd heb ik haar als docent binnen ArtScience begeleid. De studie paste bij haar aanpak. Nieke componeert performances waarin gebruik gemaakt wordt van uiteenlopende technieken. Bovendien worden die performances voorbereid met grondig onderzoek. De thematiek die Nieke kiest voor een performance wordt door haar uitgebreid gedocumenteerd; haar werkproces is op die manier altijd begeleid door een onderzoek, ook al hoeven al die ontdekkingen niet steeds een rol te spelen in het eindresultaat.
Nieke ontwerpt performances die ervaringen met het lichaam en de zintuigen uitvergroten en onderzoeken. Daarbij worden wel hulpstukken, objecten en technische apparatuur gebruikt. Bewegingen in het lichaam worden onderzocht, maar steeds met behulp van installaties en apparaten. Een goed voorbeeld is haar project "stap". Met behulp van uiterst kleine camera's filmt ze een dag uit het leven van een voet. De opgenomen beelden worden op vier beelden geprojecteerd in een 'doos-achtige' ruimte. Het publiek zit op de grond en kan zichzelf een voet wanen, en de wereld beschouwen met de ogen van een voet.
Film is voor Nieke een bron van fascinatie. Met film zijn gebeurtenissen uit te vergroten, te vertragen of om te keren. Men kan de beweging zelfs stilzetten of uitwerken in reeksen 'stills' tot een vloeiend of schokkend geheel. Veel van haar performances zijn gebaseerd op 'beelden', schilderijen of standbeelden waarvan de houding wordt aangenomen. In de performance "hysterie" neemt Nieke de houding aan van illustraties uit oude medische handboeken of een beroemd schilderij van Fuseli, "De Nachtmerrie".
Haar laatste werk, "1 seconde" is een reeks filmstills van een bewegende figuur. Die stills zijn vertaald in silhouettekeningen. Deze zijn in een reeks geplaatst als in een fotoreeks van Marey, die ook werkte met bewegende figuren en foto's maakte met de combinatie van verschillende bewegingsfasen binnen één plaat. Maar Nieke maakte er een driedimensionaal beeld van. Een van de dimensies, 'de diepte', drukt in dit geval de tijd uit. Het resultaat is veelgelaagd. We kunnen langzaam en van dichtbij een ingewikkelde beweging bestuderen, en tegelijkertijd kijken naar het geheel als één beeld. Het is aan de kijker om zich te laten verwarren door de complexiteit van de beweging of een verandering in de wereld minutieus te onderzoeken.
Om haar werk mogelijk te maken hanteert Nieke een reeks van disciplines en onderneemt ze uiteenlopende projecten. Nieke is ontwerper van decors en kostuums, maar kan ze ook zelf maken als een experimentele beeldhouwer. Zij is filmmaker, niet van films, maar van op film gebaseerde installaties, ze is een performance kunstenaar in werk dat soms zeer confronterend is. Haar werk is soms persoonlijk en autobiografisch, ontwapenend en ironisch, andere keren een onderdeel van grotere samenwerkingsprojecten. Die samenwerking heeft ze zich eigen gemaakt in haar lespraktijk in de voortrajecten van de Koninklijke Academie in Den Haag.
Al met al is Nieke een veelzijdige kunstenaar die een breed gebaar inzet om de kleine details uit te vergroten, alledaagse bewegingen te vertragen om te zetten tot een drama en het lichaam te bestuderen vanuit de meest onverwachte oogpunten. Haar werk is naast theatrale presentatie altijd ook gecontroleerde waarneming en onderzoek.
Michael van Hoogenhuyze
Leiden, augustus 2011